Ulrich Seidl – ο σύγχρονος ποιητής του κενού, του Χρήστου Καρακέπελη

Φιλοξενώ μια σειρά άρθρων του Χρήστου Καρακέπελη, με αφορμή την συνέντευξή του στην εκπομπή μου, Doc Stories, στη συχνότητα του KOSMOS 93.6, το Σάββατο 26 Μαΐου 2012.

ULRICH SEIDL, του Χρήστου Καρακέπελη.

Το κείμενο περιλαμβάνεται στο βιβλίο για τον Ulrich Seidl, που εκδόθηκε για το αφιέρωμα στο έργο του στο φετινό Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης.

Ulrich Seidl - ο σύγχρονος ποιητής του κενού

Είναι η ζωγραφική,  η φωτογραφία,  η λογοτεχνία, η αρχιτεκτονική και  μια  φιλοσοφία της οντολογίας  που αναδύονται  σαν κώδικες κάθε φορά που βλέπω μια ταινία του Ulrich Seidl. Το ότι κοιτώ τελικά ένα κινηματογραφικό έργο προκύπτει σαν εμπειρία  μόνο στο τέλος, όταν όλοι  αυτοί  οι κώδικες αφήνουν τη γεύση μιας ενιαίας γλώσσας.  Τον φαντάζομαι να  τους τοποθετεί  σε πολύ αυστηρά μετρημένες αναλογίες , να δοκιμάζει παραλλαγές αυτών των αναλογιών από τη μια ταινία στην άλλη, άλλοτε να επαναστατεί εναντίον τους, αλλά τελικά πάντα να επιστρέφει σε ένα μαθηματικού τύπου αξίωμα : πως η αυστηρή σύνθεση της πολυπλοκότητας οδηγεί τελικά στο πιο απλό αποτέλεσμα.  Οι ταινίες του είναι απλές.  Εξαιρετικά απλές.  Δεν μου έρχεται στο νου κάποιο κινηματογραφικό ανάλογο όπου ένα τόσο βαρύ διανοητικό φορτίο εκφράζεται με τόση μορφική επιπεδότητα.

Κάδρα και φακοί παραμένουν μόνιμα σχεδόν τα ίδια σε όλο του το έργο.  Η θέση της κάμερας επίσης. Η τοποθέτηση του θέματος εντός του κάδρου γεωμετρικά προσδιορισμένη.  Ο ήχος αφιερωμένος σχεδόν όλος στην ανθρώπινη φωνή. Η ένταση και ο ρυθμός του ανθρώπινου λόγου μονότονα ίδιος παντού.   Τίποτα δεν αλλάζει  τελικά, αλλά όχι μόνο στις ταινίες του.  Ίσως γι’ αυτό κάνει ταινίες. Τόσο βασανιστικά όμοιες ώστε να μας γίνει ίσως κάποτε αφόρητη η ακινησία του κόσμου μας, η παρουσία των ίδιων και των ίδιων πάντα υλικών : της μοναξιάς, του φόβου, του εγκλωβισμού.

Κλεισμένος κι αυτός στο στενάχωρο πια δωμάτιο της σύγχρονης Ευρώπης,  παρατηρεί  τους σύγχρονούς του σαν βιολόγος που προσπαθεί να διατυπώσει τον τύπο του σημερινού ανθρώπου ή σαν ζωγράφος νεκρών φύσεων που επιμένει πως ακόμα και από μια άψυχη υπόσταση μπορεί να αναδυθεί η αλήθεια.  Η επιμονή πάντα ίδια. Και πάνω απ’ όλα ίδια η θαρραλέα συνείδηση της πραγματικότητας : το δωμάτιο είναι κλειστό και η ελευθερία μας μέσα σε αυτό σακατεμένη. Η  σύγχρονη Ευρώπη γερνάει και σαπίζει, πεθαίνει σε γηροκομεία πολυτελείας, βιάζοντας την ίδια στιγμή, αυτό που μπορεί να την αναγεννήσει, τα νιάτα.

Ποιες ταινίες του είναι ντοκιμαντέρ και ποιες μυθοπλασία; Χρειάζεται να ανατρέχεις στη φιλμογραφία του για να είσαι σίγουρος.  Ο Ulrich Seidl δείχνει να περιφρονεί  την επινόηση οποιασδήποτε πραγματικότητας.  Βλέπει γύρω του ένα κοινό για όλους κόσμο, χωρίς διακρίσεις βάρβαρο, χωρίς διακρίσεις ωμό. Πραγματικοί  άνθρωποι ή ηθοποιοί, οι ήρωές του γεμίζουν το ίδιο ανελέητο σκηνικό της ζωής.  Παραμένουν κομπάρσοι  σε ένα χώρο νεκρών κοινωνικών σχέσεων,  ηθικών  απαγορεύσεων, βιοτικής  πίεσης,  lifestyle , πολιτικού συντηρητισμού. Μέσα σε αυτό το χώρο της πραγματικότητας, αυστριακής, ευρωπαϊκής και τελικά δυτικής   αντιλαμβάνεται τα πρόσωπα  σαν Bressοn- ικά μοντέλα.  Μοναχικοί άνθρωποι, οι περισσότεροι μεσήλικες, χοντροί και άσχημοι.  Ή , στο άλλο άκρο: μοντέλα, κούκλες. Μέτρο δεν υπάρχει. Μόνο άκρα. Ή ερωτική ξηρασία ή σαδομαζοχιστικό σεξ.  Ή μοναξιά ή "συμβόλαια" ανθρώπινης επαφής. Άσχημα ή ιδανικά πρόσωπα,  ζαρωμένα ή αλαβάστρινα κορμιά, παραχωρούν τα απόκρυφά τους στις εικόνες με μια αδιαφορία που μαρτυρά την ερήμωση και την απαξία κάθε κυττάρου. Κάνουν ηλιοθεραπεία στις βεράντες τους ,  απολαμβάνοντας την ιδιοκτησία ενός σπιτιού, ενός σκύλου, ή των γυμνασμένων κοιλιακών τους μυών, απαίδευτοι όλοι στην επαφή με «τον άλλο». Όταν αυτή συμβαίνει έχει τελικά κάτι  το ακραίο και παράλογο.

Η πραγματικότητα είναι αυτή που χτυπάει το ίδιο για όλους ταμπούρλο. Το οντολογικό ποτέ δεν αυτονομείται, αλλά ολοκληρώνεται και αποκτά υπόσταση μέσα από το κοινωνικό. Η ύπαρξη έπεται της κοινωνικής επιλογής και προηγείται της μεταφυσικής ουσίας. Ανάμεσα σε αυτούς τους δύο κολοσσούς,  τον κατατονικό κόσμο ενός καταναλωτικού πολιτισμού και ένα παραπληγικό χριστιανικό  επέκεινα υπάρχουν μόνο ανήμποροι άνθρωποι.  Μέσα σε αυτό το ασφυκτικό πλαίσιο ίσως η μυθοπλασία να δίνει περισσότερα περιθώρια για κάποια μορφή θετικής προφητείας. Ίσως. Στο "Dog Days", όπως και στο "Import Export" το βλέμμα του σκηνοθέτη υιοθετεί σε κάποια πρόσωπα  μια δειλή ανάγκη συμπάθειας ενάντια  στα άλλα. Ο ίδιος αναφέρει ως επίδραση τον Κασσαβέτη.

Η δύναμη του έργου του  Seidl έγκειται για εμένα στην επανάληψητων μοτίβων, των ηρώων, της αφηγηματικής γλώσσας. Γι' αυτό θεωρώ πως η οργάνωση ενός αφιερώματος σε αυτό το σύνολο ταινιών είναι ο ιδανικός τρόπος για να αισθανθεί κανείς αυτό το κάτι που θέλει ο ίδιος να πει.  Προτείνω στους θεατές να επιδιώξουν να δουν όλες τις ταινίες.  Ο    Seidl είναι ένα άθροισμα και αξίζει να επιχειρήσετε να το βρείτε. Οι ταινίες του περιέχουν κριτική, όχι για ανθρώπινες συμπεριφορές ,αλλά για την ίδια την κοινωνία και τους κανόνες της.

Ελπίζοντας πως θα βοηθήσω λίγο στην επίλυση αυτής της πράξης δίνω μερικά κλειδιά που μπορούν να προετοιμάσουν  το βλέμμα.

Τα μεγάλης διάρκειας μονοπλάνα ενάντια στην αποσπασματικότητα του αναλυτικού decoupage. Μια σταθερή αισθητική επιλογή που γεννά έναν συμπαγή ρεαλισμό.

Μία αίσθηση αυτονομίας και αυτοτέλειας των σκηνών. Παρά το γεγονός ότι ανήκουν στο ίδιο έργο πολλές φορές έχεις την αίσθηση θεατρικών μονόπρακτων που με μια χαλαρή σύνδεση συνέχονται σε μια απλή σύνθεση.

Η αφήγηση σαν μία μόνιμα επεκτεινόμενη ευθεία. Χαρακτήρες – μοναχικότητες, διαδέχονται ο ένας τον άλλον, αυξάνοντας τον αριθμό των προσώπων , πολλαπλασιάζοντας το θέμα. Έχεις την εντύπωση πως η αφήγηση και η εμφάνιση ολοένα νέων χαρακτήρων θα μπορούσε να συνεχίζεται ως το άπειρο.

Οι επιρροές από το ενσταντανέ της φωτογραφίας. Βλέπε Josef  Koudelka στο ντοκιμαντέρ "Loss is to be expected", η Dian  Αrbus  στην γιορτή στον οίκο ευγηρίας (που αν και μέρος του fiction "Import Export" έχει γυριστεί με πραγματικούς τροφίμους και καταγράφεται σαν ένα φοβιστικό καρναβάλι).

Η επιρροή από την Ζωγραφική. H επιρροή του Francis Bacon έντονη στην ταινία "Αnimals Love" αλλά και στο "Friend of Bosoms". Η επιρροή του David  Hackney στο "Dog Days". Ταυτόχρονα όμως και η επιρροή του κλασικισμού ενός jan Vav Eyck.

Η μετωπικότητα & ο περιορισμός. Τα πρόσωπα στέκονται στη μέση το κάδρου κοιτώντας τον κόσμο, την κάμερα. Είναι συνήθως κοιταγμένα ελαφρώς από ψηλά. Καταλαμβάνουν το 1/3 του κάτω μέρους του κάδρου. Τα 2/3 που υπολείπονται είναι ο χώρος.Έτσι πιέζονται προς τα κάτω, "γειώνονται, αναγκάζονται σε μια εξαρτημένη σχέση με τα γήινα παρά με τον "ουρανό""("Models", "Jesus, you Know"). Όταν τα πρόσωπα μέσα στο ίδιο κάδρο είναι δύο τοποθετούνται στις θέσεις πρώτου και δεύτερου πλάνου.  Όταν δε μιλούν κοιτούν το φακό δημιουργώντας μεγάλους νεκρούς χρόνους.  Οι άνθρωποι-αγάλματα του Seilt λένε κατά κανόνα όλη την αλήθεια που ο λόγος τους χειραγωγεί.

H ρόλος της αρχιτεκτονικής. Ο χώρος, εξωτερικός ή εσωτερικός είναι το απόλυτο τεκμήριο του συλλογικού πολιτισμού, αλλά και της κάθε ψυχής που τον κατοικεί.  Είναι ο καθρέφτης κάθε πλάνης και όλων των στερεοτύπων που εκλαϊκεύονται σε "διακόσμηση". Το άπλυτο που βγαίνει στη φόρα.  Σύγχρονα διαμερίσματα με τον μικροαστικό κήπο γκαζόν και την πισίνα  θυμίζουν το Blue Velvet του D.Lynch αλλά και την ζοφερή εκδοχή του Κυρίου Ιλό του Τατί. Συμμετρικά διακοσμημένοι τοίχοι, ηλεκτρικές συσκευές σε παράταξη, και η ακαταστασία εξόριστη από παντού όπως εξόριστη και η αληθινή ζωή.

Μία ευνουχισμένη φύση. Γκαζόν που κουρεύονται, ανθρωποειδή κατοικίδια, ειδυλλιακά τοπία στους τοίχους, ανέραστα ανθρώπινα κορμιά. Η φύση είναι παντού ευνουχισμένη. Στο "Animals Love" πιο φανερά ίσως από κάθε άλλη ταινία. Οι άνθρωποι εκφυλίζουν τα ζώα σε παιδιά, ερωτικούς συντρόφους, φίλους. Τα εκπαιδεύουν, όπως θα ήθελαν να εκπαιδεύσουν όλους του ζωντανούς. Τους επιβάλλουν ένα ψυχωτικό "πασπάτεμα", που δεν θα τολμούσαν να εφαρμόσουν ούτε πάνω στο ίδιο τους το σώμα. Απαιτούν την υπακοή τους , όπως ιδανικά θα την απαιτούσαν απ όλο το σύμπαν γύρω τους.

Το στοιχείο του αταξικού. Δεν υπάρχει κανένα βλέμμα συμπάθειας σε σχέση με την τάξη στην οποία έχουν εκπέσει ή έχουν αναρριχηθεί οι ήρωες. Από το λούμπεν προλεταριάτο μέχρι την εύπορη μεσαία τάξη, ο Ulrich Seidl κοιτά όλους με τον ίδιο τρόπο. Κανείς δεν νικά το κενό. Το κενό του κάδρου πάνω του, το κενό του κόσμου. Αυτό που κοιτάει κυρίως ο Seidl είναι το κενό , είναι ο ποιητής του κενού. Άνθρωποι  που ζουν μέσα στο σκουπιδοτενεκέ του κοινωνικού περιθωρίου, αδυνατούν να εκφέρουν μια εναλλακτική αλήθεια,  είναι κατεστραμμένοι όσο και οι λαϊκοί μικροαστοί αλλά και τα ανδρείκελα της μεσαίας τάξης.

Θα τους δείτε όλους. Να εξανίστανται. Γιατί τους εγκατέλειψε ο σύντροφός τους, γιατί η εγκληματικότητα αυξάνει, γιατί δε βρίσκουν δουλειά, γιατί δεν σέβονται οι γείτονες τις ώρες κοινής ησυχίας, γιατί...   Seidl δεν τους δίνει την απάντηση. Ανθολογεί μόνο την ατέλειωτη σειρά των ανθρώπινων μικρών και μεγάλων αποριών που κατακλύζουν αυτό τον αιώνα. Καμιά τους δε θα απαντηθεί. Γιατί όρος της γνώσης, άβολος αλλά ευτυχώς απόλυτος είναι πρώτα να ζεις και μετά να ξέρεις.

Χρήστος Καρακέπελης

Σκηνοθέτης

Σεπτέμβρης 2011

Τι μου λες; Για πες, για πες…

Στην εκπομπή  DOC Stories στον KOSMOS 93,6, 15.00-16.00, το Σάββατο 19 Μαΐου 2012

Ακούσατε:
την συνέντευξη με τη Μέμη Σπυράτου, πρόεδρο του φεστιβάλ αρχαιολογικών ταινιών ΑΓΩΝ

Taste the waste, ντοκιμαντέρ και πλατφόρμα με πληροφορίες, προβολές και blog για την παγκόσμια σπατάλη των τροφίμων. Ολόκληρο το ντοκιμαντέρ στο youtube.

Σύμφωνα με το ντοκιμαντέρ, επειδή πλέον ολόκληρος ο πλανήτης αγοράζει την τροφή του από την ίδια παγκόσμια αγορά, λιγότερη σπατάλη θα σήμαινε χαμηλότερες τιμές και άρα περισσότερη τροφή για όλους. Οι υπολογισμοί δείχνουν ότι η τροφή που πετιέται χωρίς καν να έχει χαλάσει, αρκεί για να θρέψει τους πεινασμένους του πλανήτη τρεις φορές. Με αφορμή το Taste the Waste, συνέντευξη με τον Αλέξανδρο Θεοδωρίδη, από το δίκτυο ΜΠΟΡΟΥΜΕ, που συντονίζει όσους έχουν περίσσευμα από τρόφιμα και ενισχύει με αυτά σισίτια σε όλη τη χώρα.

Θέλω να δω ντοκιμαντέρ!

Site στα οποία μπορείτε να δείτε ωραία ντοκιμαντέρ:

1. To www.greece.online.org είναι ένα δίκτυο διανομής Ελληνικών και ξένων ντοκιμαντέρ με ελληνικά θέματα.

Στο δίκτυο αυτό, υπάρχουν αυτή τη στιγμή γύρω στα 120 ντοκιμαντέρ, τα οποία  μπορείτε να κατεβάσετε νόμιμα με torrent πληρώνοντας από 5 ευρώ (αρκετά ακριβά κατά την γνώμη μου για ντοκιμαντέρ).

Τα θέματα των ντοκιμαντέρ καλύπτουν τομείς όπως η Ιστορία, η τέχνη, η επιστήμη, καθώς και πολιτικά και κοινωνικά θέματα.

Κάποια από αυτά: Η πρώτη μου φορά, μια αυτοβιογραφική ταινία για την εγκυμοσύνη, της Μαρίας Λεωνίδου, Ο Γιάννης Μόραλης, του Στέλιου Χαραλαμπόπουλου, Το σχολείο, της Μαριάννας Οικονόμου και Ο Σεισμός, για τον σεισμό στην Κεφαλονιά το 1953 με σπάνιο αρχειακό υλικό, του Γιούρι Αβέρωφ.

Εκτός από την Ελλάδα,  το δίκτυο αυτό -που έχει έδρα την Γερμανία- καλύπτει με αντίστοιχες παραγωγές Ιρλανδία, Λιθουανία και Ιταλία.

2. Το καταπληκτικό site του DOC ALLIANCE.

To Doc Alliance είναι αποτέλεσμα της συνεργασίας 6 σημαντικών φεστιβάλ ντοκιμαντέρ στην Ευρώπη. Τα φεστιβάλ αυτά είναι: CPH:DOX Copenhagen, DOK Leipzig, FID Marseille (από το 2012), Jihlava IDFF, Planete Doc Film Festival και Visions du Réel Nyon.

Σε αυτή την διεύθυνση μπορείτε να δείτε πάνω από 600 ντοκιμαντέρ online, ή να τα κατεβάσετε ως avi ή dvd, πληρώνοντας κάπου 3 ευρώ για το καθένα.

Θα σας πρότεινα να επισκέπτεστε συστηματικά την σελίδα, αφού οι ταινίες διαρκώς αυξάνονται. Γίνονται επίσης εξαιρετικά αφιερώματα, όπου οι ταινίες είναι εντελώς δωρεάν. Έως τις 20 Μαϊου στο DOC ALLIANCE υπήρχε ένα δωρεάν αφιέρωμα στα Βαλκάνια, με 4 ταινίες. Περιλάμβανε μια ταινία την οποία σας προτείνω ανεπιφύλακτα: το ντοκιμαντέρ, Shutka, book of records, μια ταινία 78 λεπτών, Τσέχικης παραγωγής, για τη μεγαλύτερη κοινότητα Ρομά στα Βαλκάνια, σε μια περιοχή κοντά στα Σκόπια. Είναι ένα φανταστικό ντοκιμαντέρ, ολοζώντανο, καλογυρισμένο και γεμάτο χιούμορ για τη ζωή και τη μουσική!

Ντοκιμαντέρ On line

2 site στα οποία μπορείτε να δείτε ωραία ντοκιμαντέρ.

1. To http://www.greece.onlinefilm.org/ είναι ένα δίκτυο διανομής Ελληνικών και ξένων ντοκιμαντέρ με ελληνικά θέματα.

Στο δίκτυο αυτό, υπάρχουν αυτή τη στιγμή γύρω στα 120 ντοκιμαντέρ, τα οποία  μπορείτε να κατεβάσετε νόμιμα με torrent πληρώνοντας από 5 ευρώ (αρκετά δηλαδή ακριβά δηλαδή κατά την γνώμη μου για ντοκιμαντέρ).

Τα θέματα των ντοκιμαντέρ καλύπτουν τομείς όπως η Ιστορία, η τέχνη, η επιστήμη, καθώς και πολιτικά και κοινωνικά θέματα.

Κάποιες από αυτές: Η πρώτη μου φορά, μια ταινία – αυτοβιογραφική για την εγκυμοσύνη, της Μαρίας Λεωνίδου, Ο Γιάννης Μόραλης, του Στέλιου Χαραλαμπόπουλου, Το σχολείο της Μαριάννας Οικονόμου και ο Σεισμός για τον σεισμό στην Κεφαλονιά το 1953 με σπάνιο αρχειακό υλικό του Γιούρι Αβέρωφ.

Εκτός από την Ελλάδα  το δίκτυο αυτό που έχει έδρα την Γερμανία, καλύπτει με αντίστοιχες παραγωγές την Ιρλανδία, Λιθουανία και την Ιταλία.

2. Το καταπληκτικό site του DOC ALLIANCE.

To Doc Alliance είναι το αποτέλεσμα της συνεργασίας 6 σημαντικών φεστιβάλ ντοκιμαντέρ στην Ευρώπη, τα φεστιβάλ αυτά είναι CPH:DOX Copenhagen, DOK Leipzig, FID Marseille (από το 2012), Jihlava IDFF, Planete Doc Film Festival και Visions du Réel Nyon.

Λέει το site : The aim of Doc Alliance is to support the diverse nature of documentary film and to increase audience awareness of the fascinating possibilities of this genre, which often manages to be more moving than the world of fiction. Doc Alliance represents a dynamic platform offering filmmakers and producers alternative forms of distribution for films that are often difficult to get onto the market. The purpose of Doc Alliance is to help documentary films reach as many viewers as possible, and to systematically support their distribution on the festival market and through its website, DAFilms.com.

Σε αυτή την σελίδα μπορείτε να δείτε πάνω από 600 ντοκιμαντέρ on line, ή να τα κατεβάσετε σε avi ή dvd  πληρώνοντας για το καθένα γύρω στα 3 ευρώ.

Θα σας πρότεινα δε να μπαίνετε συστηματικά στην σελίδα αφού οι ταινίες διαρκώς αυξάνονται ενώ υπάρχουν και φανταστικά αφιερώματα όπου οι ταινίες είναι εντελώς δωρεάν. Έως τις 20 Μαϊου λοιπόν στο DOC ALLIANCE υπάρχει ένα δωρεάν αφιέρωμα στα Βαλκάνια – με 4 ταινίες. Σας προτείνω ανεπιφύλακτα το ντοκιμαντέρ, Shutka, book of records, μια ταινία 78 λεπτών, Τσέχικης παραγωγής, για την Shutka την μεγαλύτερη κοινότητα Ρομά, στα Βαλκάνια, που είναι μια περιοχή λίγο έξω από τα Σκόπια. Είναι ένα φανταστικό ντοκιμαντέρ ολοζώντανο καλογυρισμένο και γεμάτο χιούμορ για την ζωή εκεί και κυρίως για την μουσική τους!

Ισλανδία 4 χρόνια μετά …

Δείτε on line τα ντοκιμαντέρ του Γιώργου Αυγερόπουλου.

To ντοκιμαντέρ Μαθήματα από τους Βίκινγκς του Γιώργου Αυγερόπουλου μας ταξιδεύει στην ΙΣΛΑΝΔΙΑ όπου βλέπουμε τι έχει γίνει στο μεταξύ, 4 χρόνια μετά την οικονομική κατάρρευση της χώρας.

Ένα θαυμάσιο Σύστημα

Βλέποντας πριν λίγο στο You Tube τον Gustavo Dudamel να διευθύνει την Ορχήστρα Νέων Simon Bolivar στο αριστουργηματικό Danzón Nº 2 του Arturo Márquez, στο Proms Festival, σας προτείνω, αυτή τη δύσκολη στιγμή για τη χώρα μας, να δείτε την ταινία EL SISTEMA (ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ), των Paul Smaczny και Maria Stodtmeier.

Γερμανοελβετική παραγωγή του 2009, 100’ (στα ισπανικά), η ταινία δείχνει πώς λειτουργεί το Σύστημα, το πρόγραμμα δημόσιας μουσικής εκπαίδευσης στη Βενεζουέλα, που εμπνεύστηκε και ίδρυσε το 1975 ο οικονομολόγος και μουσικός Χοσέ Αντόνιο Αμπρέου, αλλάζοντας τη ζωή δεκάδων χιλιάδων παιδιών που ζουν στις φαβέλες.
Τα μαθήματα είναι δωρεάν για όλους, και τα παιδιά ξεκινάνε από 2-3 χρονών να τα παρακολουθούν 6 ημέρες την εβδομάδα επί 3-4 ώρες την ημέρα! Από το Σύστημα έχουν προκύψει περισσότερες από 60 παιδικές ορχήστρες, 200 ορχήστρες νέων, περισσότερες από 30 επαγγελματικές ορχήστρες και δεκάδες χορωδίες. Μια από τις πιο διάσημες ορχήστρες νέων που προέκυψαν από το Σύστημα είναι η Ορχήστρα Νέων Simon Bolivar, υπό τη διεύθυνση του Γκουστάβο Ντουνταμέλ, που πέρυσι έπαιξε και στο Ηρώδειο, στο Φεστιβάλ Αθηνών. Η ταινία El Sistema αφηγείται την ιστορία των παιδιών στη Βενεζουέλα και την πρότυπη αυτή προσπάθεια να δημιουργηθεί μια καλύτερη κοινωνία σε περιοχές όπου η εγκληματικότητα είναι μέρος της καθημερινότητας, πώς η δύναμη την μουσικής, σε συνδυασμό με το όραμα ενός ανθρώπου ενέπνευσαν σε χιλιάδες άλλους και άλλαξαν τη ζωή των ανθρώπων ακόμα και στις πιο ακραίες και δύσκολες συνθήκες.

Η ταινία παίζεται με ελληνικούς υπότιτλους, μέσω του CineDoc, που μπορεί να διοργανώσει δημόσιες προβολές σε σινεμά ή κινηματογραφικές λέσχες οπουδήποτε στην Ελλάδα. Το Σύστημα έχει προβληθεί στην Αθήνα (Γαλλικό Ινστιτούτο και Δαναός), στο Μουσικό Λύκειο Παλλήνης, καθώς και στη Σίκινο, τη Δονούσα και το Γαλαξείδι, στις Μέρες Ντοκιμαντέρ της ομάδας Media Dell' Arte, το καλοκαίρι του 2010 και 2011. Πέρυσι το καλοκαίρι προβλήθηκε και στην Αντίπαρο, στο Best of CineDoc, στον θερινό κινηματογράφο Ωλίαρος.

Πώς να πουλήσετε το ντοκιμαντέρ σας

10 συμβουλές για να προσέξουν το ντοκιμαντέρ σας οι αγοραστές στα φεστιβάλ ντοκιμαντέρ

Συγχαρητήρια! Καταφέρατε να σας δεχτούν σε ένα φεστιβάλ ντοκιμαντέρ. Αυτό από μόνο του, ειδικά αν μιλάμε για κάποιο από τα καλά φεστιβάλ (σύντομα το αντίστοιχο άρθρο...), είναι μια επιτυχία. Πώς όμως θα καταφέρετε το μάξιμουμ με αυτή σας την συμμετοχή; Πώς δηλαδή θα προσελκύσετε θεατές, αγοραστές από κανάλια, διανομείς, παραγωγούς και κάθε άλλο μελλοντικό επενδυτή που θα βοηθήσει οικονομικά στην επόμενη σας δουλειά; Αυτό, όπως όλα, θέλει τρόπο!

1. Διαλέξτε έναν καλό αγγλικό τίτλο. Μην μεταφράσετε απλά τον τίτλο από τη γλώσσα σας στα αγγλικά, π.χ. H Βάρδια του Πελεκάνου (επίθετο ανθρώπου, όχι το πουλί), Pelican's Watch... Καλός είναι ένας τίτλος αν ο άλλος τον θυμάται εύκολα, αν δημιουργεί εικόνα, αν περιγράφει αμέσως το θέμα της ταινίας σας, π.χ. Dolphin Boy, Queen of the Sun, Taste the Waste, Rene (δείτε το δωρεάν στο DOC ALLIANCE), Cinema Komunisto. Aποφύγετε τα άρθρα. Διαλέξτε καλύτερα έναν αριθμό: Five broken cameras, 15 and a half. Οι αριθμοί μπαίνουν πρώτοι πρώτοι στους καταλόγους των αγορών (Doc markets), όπου οι κατάλογοι περιέχουν 400-500 ταινίες υποψήφιες για να πουληθούν. Πολλές φορές οι αγοραστές ξεκινάνε από την αρχή ή από το τέλος του καταλόγου αν δεν ξέρουν τι να πρωτοδούν - ή αν έχουν δει τα SOS τους και ψάχνουν κάποια έμπνευση. Γι' αυτό, πριν καταλήξετε, ξεφυλίστε έναν κατάλογο όπως του Φεστιβάλ του Άμστερνταμ.

2. Αφίσα και flyer σε μορφή καρτ ποστάλ. Είναι και τα δύο χρήσιμα, τραβάνε το βλέμμα και βοηθάνε τους αγοραστές να επιλέξουν να ρίξουν μια ματιά στην ταινία σας. Όταν φτιάχνετε αφίσα, τυπώστε ένα draft και κρεμάστε το στον τοίχο για να δείτε πώς "γράφει". Στην οθόνη του υπολογιστή φαίνονται όλα πολύ διαφορετικά. Το flyer σε μορφή καρτ ποστάλ (άγραφη από την πίσω μεριά) μπορεί να σταλεί σαν κάρτα! Ένα flyer σε πρωτότυπο σχήμα είναι μια άλλη ιδέα. Το Damned of the sea ήταν σαν ψάρι, και ο διανομέας το είχε κολλήσει σε διάφορους τοίχους στο Market του idfa και όντως τραβούσε το μάτι. Το flyer, με πάνω του τυπωμένη ή κολλημένη (γιατί πολλές φορές μαθαίνεις τον αριθμό στον κατάλογο αφού τυπώσεις τα flyer) τη σελίδα και τον αριθμό του ντοκιμαντέρ στον κατάλογο, βοηθάει πολύ στο να μην ψάχνει ο αγοραστής. Άλλη ιδέα είναι αντί για αφίσα και Flyer να τυπώσετε Post it ή κάτι χρήσιμο σαν σημειωματάριο, που να μείνει ως αντικείμενο. Επίσης, τυπώστε τον τίτλο της ταινίας σας πάνω στην κάρτα που δίνετε στους αγοραστές (buyers) στα φεστιβάλ που πάτε.

2 1/2. Φτιάξτε ένα site για την ταινία σας. Ακόμα και ένα blog με τρέιλερ, περίληψη, φωτογραφίες, βιογραφικά συντελεστών και στοιχεία για τη διανομή.

3. Στείλτε e-mail σε όλους όσους πρόκειται να παρευρεθούν. Θα τους βρείτε από το site του εκάστοτε φεστιβάλ. Στείλτε e-mail xωρίς πολλά λόγια, εισαγωγές κλπ. Μια μικρή περίληψη της υπόθεσης, σε 5 προτάσεις το πολύ, αρκεί. Χωρίς πολλές συστάσεις και χωρίς attachments και πολλές φωτογραφίες. Μια φωτογραφία σε χαμηλή ανάλυση και ένα λινκ για το τρέιλερ αρκούν.

4. Την ίδια μικρή περίληψη δημοσιεύστε την και στον κατάλογο του φεστιβάλ. Οι αγοραστές έχουμε τόση δουλειά που το να πρέπει να διαβάσουμε κατεβατά στον κατάλογο του Market μάς κάνει τη ζωή δύσκολη! Θυμάμαι μια φορά την ευγνωμοσύνη που ένοιωσα όταν, σε μια ταινία της Εύας Στεφανή στο Άμστερνταμ, στον κατάλογο του Market η περίληψη έλεγε απλά "Two friends".

5. Στείλτε την ταινία σας πριν το φεστιβάλ σε δημοσιογράφους που θα γράψουν γι' αυτή (αν φυσικά είναι καλή)! Αυτό θα δημιουργήσει μια πρώτη καλή εντύπωση και θα κάνει την ταινία σας να ξεχωρίσει.

6. Αν μπορείτε, πηγαίνετε στα φεστιβάλ! Είστε ο σκηνοθέτης ή ο παραγωγός; Η παρουσία σας εκεί βοηθάει το marketing της ταινίας! Αν δεν ξέρετε, ή δεν σας βγαίνει να το κάνετε, προσλάβετε κάποιον να το κάνει για εσάς - αξίζει, για να πουληθεί η ταινία. Εννοείται ότι αν έχετε έναν καλό διανομέα η ταινία σας θα είναι σε καλύτερη μοίρα από ό,τι μόνη της εκεί "έξω". Συχνά, το ύφος και ο κατάλογος ενός διανομέα (distributor) λέει ήδη πολλά για την ταινία. Ειδικά όταν "εμπιστεύομαι" το ύφος του και εκτιμώ τις επιλογές του - πάντα κοιτάζω τις ταινίες που εκπροσωπεί σε ένα φεστιβάλ. Ένας τέτοιος εξαιρετικός διανομέας με 30 χρόνια εμπειρία στον χώρο είναι ο Jan Rofekamp, με την Films Transit International.

7. Μια καλή φωτογραφία μπορεί επίσης να τραβήξει το ενδιαφέρον του αγοραστή. Στείλτε φωτογραφίες που να ταιριάζουν - και κυρίως φροντίστε να τις διαλέξετε με κριτήριο να είναι ευδιάκριτες στο μέγεθος που πρόκειται να τυπωθούν. Στην Nyon, οι φωτογραφίες στον καταλογο είναι σε μέγεθος όσο δύο σπιρτόκουτα, στον κατάλογο της Θεσσαλονίκης δεν έχει καθόλου φωτογραφίες, ενώ στο DOK Leipzig το μέγεθος ποικίλει από δύο σπιρτόκουτα ώς ένα σπιρτόκουτο για τζάκι....

8. Έχετε μαζί σας κόπιες της ταινίας σε dvd με γραμμένο επάνω (στην κόπια) τον τίτλο της ταινίας και μια διεύθυνση e-mail! Μην τσιγγουνευτείτε να δώσετε κόπιες - οι αγοραστές "πήζουν" και δεν προλαβαίνουν ποτέ να δουν όλες τις ταινίες. Αν την έχουν μαζί τους επιστρέφοντας υπάρχει πιθανότητα να την δούνε κιόλας. Αν τους αρέσει, καλό είναι να ξέρουν που μπορούν να απευθυνθούν (γι' αυτό : Credits!). Πολλές φορές μου στέλνουν ταινίες με συνοδευτικά γράμματα - ανοίγω τον φάκελο δεν έχω χρόνο να δω την ταινία επιτόπου, παραπέφτει το συνοδευτικό γράμμα ή η κάρτ βιζίτ, και το DVD μένει χωρίς credits...

9. Πολλοί τυπώνουν τη φάτσα τους πάνω στην κάρτ βιζιτ τους. Το κάνει ο Peter Wintonic, το κάνει πιο σοφιστικέ (το μισό πρόσωπο) ο Francois Smit. Έτσι, όσοι γυρίζουν από ένα φεστιβάλ με ένα πάκο κάρτες και προσπαθούν να θυμηθούν ποιός και κυρίως, πώς είναι τώρα αυτός ο ... Παπαδόπουλος ;;; έχουν αμέσως μια πληροφορία που φρεσκάρει τη μνήμη.

10. Last but not least, η καλύτερη διαφήμιση μιας ταινίας σε ένα φεστιβάλ, ακόμη κι αν κάνετε όλα τα παραπάνω, είναι η ίδια η ταινία - γι' αυτό φροντίστε να είναι καλή πριν ακόμα φτάσει στα φεστιβάλ! Workshops, που πια γίνονται και στην Ελλάδα, και γνώμες από καλούς επαγγελματίες συναδέλφους πριν, σε επίπεδο rough cut δηλαδή, είναι πάντα χρήσιμες και βοηθάνε την ταινία να γίνει καλύτερη. Γι' αυτό λοιπόν συνεργαστείτε!

DocStories, μια εκπομπή αφιερωμένη αποκλειστικά στo ντοκιμαντέρ

Κάθε Σάββατο 15.00-16.00 στον KOSMOS 93.6!

Η εκπομπή DocStories, η πρώτη εκπομπή στο ραδιόφωνο με θέμα τo ντοκιμαντέρ, μεταδίδεται κάθε Σάββατο 15.00-16.00 από τον KOSMOS 93.6 της Ελληνικής Ραδιοφωνίας. Το DocStories είναι μια εκπομπή που υποστηρίζει την δημιουργία, την παραγωγή και την διανομή των ντοκιμαντέρ. Ενημερωθείτε κάθε εβδομάδα για τα ντοκιμαντέρ, για τα πιο σημαντικά από τα 4000 φεστιβάλ που διοργανώνονται κάθε χρόνο στον κόσμο, για τα pitching forums και τα workshops για νέους και παλιούς δημιουργούς. Συνεντεύξεις με καλεσμένους σκηνοθέτες, παραγωγούς, διευθυντές φωτογραφίας, μοντέρ, διοργανωτές φεστιβάλ, και άλλους που εργάζονται στον τομέα που ελληνικά ονομάζουμε ταινίες τεκμηρίωσης. Η μουσική προέρχεται ή εμπνέεται από τις ταινίες ή από τις χώρες που διαδραματίζονται τα ντοκιμαντέρ και τα μέρη από όπου έρχονται οι ειδήσεις. Το DocStories είναι μια εκπομπή αναφοράς για όσους βλέπουν ντοκιμαντέρ, φτιάχνουν ντοκιμαντέρ, ή ονειρεύονται να ασχοληθούν με τα ντοκιμαντέρ. Μια εκπομπή για όλους όσοι αγαπάνε τα ντοκιμαντέρ.

Σάββατο 15.00-16.00 στον KOSMOS 93.6 (στα ερτζιανά, και ζωντανά στο Διαδίκτυο).

Ρεπορτάζ του Al Jazeera English για τα ελληνικά Media

Ενδιαφέρον 8-λεπτο τηλεοπτικό ρεπορτάζ του Al Jazeera English για τα ελληνικά Media και την ανάγκη για εναλλακτικές μορφές πληροφόρησης στη χώρα που γέννησε τη Δημοκρατία.

Τα κατεθυνόμενα Μέσα, το κλείσιμο της Ελευθεροτυπίας, οι απλήρωτοι δημοσιογράφοι του Alter, η δημοσιογραφία, έντυπη και ηλεκτρονική, ως μέρος της ελληνικής κρίσης.

Συμμετέχει ο Άρης Χατζηστεφάνου, που δημιούργησε το crowd-funded ντοκιμαντέρ Debtocracy.

Είναι όντως ανάγκη να δημιουργηθούν εναλλακτικοί τρόποι ενημέρωσης και χρηματοδότησης των Media.

Η κρίση μπορεί να γίνει ευκαιρία για ανέξάρτητη, πλουραλιστική ενημέρωση.

Δείτε το ρεπορτάζ εδώ.

Συνέντευξη με τον Νικόλα Πιοβάνι

O Nicola Piovanni μόλις έκλεισε τα 66, αλλά δεν τον κάνεις τόσο με τίποτα. Ήρεμος, φιλικός, απλός και λίγο κουρασμένος ήταν, στην συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε στο ξενοδοχείο PARK.

«Για μένα, Ελλάδα είναι ο Παρθενώνας και ο Χατζιδάκης», είπε κάποια στιγμή.

Δεν του αρέσει να δίνει συνεντεύξεις στα αγγλικά, γιατί χρειάζεται μετάφραση από τα ιταλικά στα αγγλικά και μετά πάλι στα ελληνικά, με αποτέλεσμα πολλές φορές να μην αναγνωρίζει τα ίδια του τα λόγια.

Του αρέσουν οι ταινίες του Αλμοντοβάρ και του Γούντι Άλεν αλλά προτιμάει να βλέπει μόνο ταινίες, όχι πια να γράφει μουσική γι' αυτές, γιατί εδώ και καιρό έχει αφιερωθεί στο να συνθέτει μουσική για το θέατρο και να δίνει συναυλίες.

Μια τέτοια μαγική συναυλία με μουσική από τις ταινίες Χάος, Η νύχτα του Σαν Λορέντζο, Καλημέρα Βαβυλωνία και Η ζωή είναι ωραία (για την οποία πήρε Οσκαρ), Η φωνή του φεγγαριού και Ginger e Fred απολαύσαμε στο Μέγαρο την Πέμπτη 17 Μαΐου. Ο Πιοβάνι έφερε μαζί του από την Ιταλία δύο μουσικούς του (κρουστά και σαξόφωνο), που έπαιξαν μαζί με τη 50μελή Ορχήστρα Σύγχρονης Μουσικής της ΕΡΤ.

Οι τιμές των εισιτηρίων στο Μέγαρο, για τις οποίες βέβαια πιθανότατα δεν ευθύνεται ο ίδιος ο Πιοβάνι, ήταν υψηλές (από 25 φοιτητικό και μετά ... 35 ευρώ!).

Η Έλλη Πασπαλά, που τραγούδησε ένα αγαπημένο της κομμάτι του συνθέτη από την ταινία Χάος, των αδελφών Ταβιάνι, δεν θα μπορούσε, είπε, να φανταστεί καλύτερο δώρο για τα γενέθλια της, που συμπτωματικά ήταν την ημέρα της συναυλίας!

 

documentary production | outreach | audience development | storytelling